हॅप्पी दिवाळी, भाऊ !

बायकोला पाडव्याला भेट म्हणून तिला आवडेल अशी उत्तमातील उत्तम साडी खरेदी करून बाहेर पडलो आणि त्या दिवाळीच्या पूर्वसंध्येला शहराच्या अगदी मोक्याच्या रस्त्यांमधून कसाबसा जागा करत परतीची वाट धरली. तेवढ्यात आठवल की उद्यासाठी पणती घ्यायची राहिली आणि जाता जाता घेऊ अस ठरवलं. अनेक दुकाने दिवाळीच्या अनेक गोष्टी विकायला घेऊन बसले होते, तेवढ्यात नजर त्यातील एका दुकानाबाहेर पणत्या आणि सुगड घेऊन बसलेल्या ताईंकडे गेली.

'काय ताई, कशा दिल्या पणत्या ह्या?' त्या सांगतील त्या दराने पणत्या घ्यायच्या अशा उद्देशाने त्यांना मी विचारल. '६० ला डझन आणि ३० ला सहा' त्यांनी लागलीकच सांगितलं. उघड्या जमीनवर बसून आणि अगदी मोजक्याच जागेत आपलं पोट भरण्यासाठी अपार कष्ट करणाऱ्या कोणत्याच व्यक्तीशी दरावरून कधीच घासाघीस करू नये हे माझं स्पष्ट मत आहे.

'हं ताई, ह्या सहा द्या आणि ह्या रंगीत २ पणत्या, किती झाले?', 'पंचावन्न भाऊ, सुट्टे द्या काय जरा!' ताईंनी आपला हिशोब सांगितला. मी ठरलं त्याप्रमाणे देऊन मोकळंही होणार तेवढ्यात त्या म्हणाल्या 'आज संध्याकाळपासून एवढीच विक्री झाली भाऊ, आज तुम्ही पणत्या घेतल्या म्हणून आता माझ्या घरी उद्या पणती लागेल हो..'

त्यांनी सुट्टे का मागितले ह्याची प्रचिती मला त्या क्षणाला आली आणि क्षणार्धात त्या शुभ सणाच्या पूर्वसंध्येला त्या भर वस्तीतील गजबजलेल्या रस्त्यावरही मन सुन्न झालं. एकीकडे मी होतो जो एवढ्या हजारोंचीही खरेदी करून असमाधानी होतो तर दुसरीकडे त्या ताई - ज्या माझ्या किरकोळ खरेदीमध्येही त्यांचा सण साजरा करणार होत्या. मनाची श्रीमंती पैश्यात मोजता येत नाही, हेच खरं !

आजच्या ऑनलाईन शॉपिंगच्या जमान्यात आपण सारेच पैसे वाचवायचा विचार करतो हे अगदी सत्य आणि बरोबरसुद्धा. पण आजही आपण बर्याच लहान लहान गोष्टींसाठी ऑनलाईन शॉपिंगवरच अवलंबून राहतो हे कितपत बरोबर? ह्या पणत्यांसारखे अनेक असे छोटे छोटे व्यवसाय आहेत की ज्यांची आणि ज्यांच्या घरच्यांची पोट ही आपण स्वतः त्यांच्या दुकानात जाऊन आणि जरी चार पैश्यांनी एखादी गोष्ट महाग मिळाली तरी ती घेण्यावर अवलंबून आहेत. आज दिवाळीसारखा सण आहे पण एरवीही त्या दुकानदारांच्या घरात अनेक असे शुभ प्रसंग आहेत की ज्यांचे खुशाली ही आपण दिलखुलास होऊन त्यांच्या दुकानांत जाऊन शॉपिंग करण्यामध्ये आहे. उद्या आपण जो उद्योग-धंदा करतो त्याची जागा ऑनलाईन सॉफ्टवेअरने घेतली तर आपल्या जगण्यातील सुखाला किती मोठा तडा जाऊ शकतो ह्याची कल्पना न केलेलीच बरी.

'हे सुगड पण देऊ का? वीस रुपये फक्त !' असा त्यांनी विचारलं तेव्हा मी भानावर आलो. एव्हाना त्या नवीन खरेदीच नवचैतन्य पार निघून गेलं होत आणि आनंदाचा क्षण साजरा करण्यासाठी माणसाला करावी लागणारी धडपड पाहून पार हतबल झालो होतो. खरंतर आमच्या घरी सुगड वापरत नाहीत, पण माझ्या एक सुगड घेण्याने जर त्यांच्या दारी आणखी एक पणती लागणार असेल तर मला घरी सुगड आणण मान्य आहे.

'चला ताई, येतो, आणि तुमच्या पणत्यांची आणखीन विक्री नक्की होईल' अशी आशा त्यांना देऊन निघालो. दोन पावले चालतोच नाही तेवढ्यात त्यांचा समाधानी आवाज आला - 'हॅप्पी दिवाळी भाऊ!'. मनाची थोर श्रीमंती बाळगणार्या त्यांना काही प्रतिक्रिया द्यायची माझी हिम्मत झाली नाही, मी हलकेच हसलो आणि पुढे निघालो. 'पणती घ्या हो पणती, ६० ला डझन..' अस म्हणत त्या ताई परत त्या गर्दीत मिसळून गेल्या; दीपावलीच्या पूर्वसंध्येला त्यांच्या मनात आशेची एक पणती तेवली होती हे मात्र नक्की !

शुभ दीपावली !!

-- अमोल नेरलेकर, २७ ऑक्टोबर २०१९

बारामोटेची विहीर

सह्याद्रीत फिरताना जाणवत की ह्याच्या पोटात अशा असंख्य वास्तू लपलेल्या आहेत आणि त्याची अजून म्हणावी तशी आणि म्हणावी तेवढी माहिती अजून आपल्याला उपलब्ध झालेली नाही. हेच नेमक जाणवलं साताराजवळील लिंब गावातील बारामोटांची विहीर बघताना. सामान्य जमिनीच्या पातळीखाली एखादी एवढी असामान्य आणि विशाल ऐतिहासिक वास्तू असू शकते हे कळल्यावर आश्चर्य वाटल्यावाचून राहात नाही.

सातारा शहरापासून मुंबई-पुण्याकडे यायला लागल्यावर साधारण १२ कि.मी वर आपल्याला लिंब फाटा लागतो आणि तेथून उजवीकडे आत गेल्यावर ३ कि.मी. वर लिंब गाव लागते. ह्या गावाच्या दक्षिणेला २ कि.मी. अंतरावर बारामोटेची विहीर वसलेली आहे.

(लिंब फाट्याच्या आधी लागणाऱ्या नागेवाडी  गावातून पण येथे जाता येते).

या विहिरीचे बांधकाम शके १६४१ ते १६४६ या कालावधीत श्रीमंत सौ. विरुबाई भोसले ह्यांनी केले. विहिरीचा आकार अष्टकोनी आणि शिवलिंगाकृती असून ह्या विहिरीचा व्यास ५० फूट आणि खोली ११० फूट आहे. ह्या विहिरीतून पाणी उपसण्यासाठी एकावेळी १२ मोटा लावता येऊ शकायच्या आणि त्यामुळे ह्याचे नाव बारा मोटा असलेली विहीर म्हणजेच 'बारामोटेची विहीर' असे पडले. विहिरीतून उपसलेले पाणी मुख्य:त आजूबाजूच्या आमराईसाठी वापरण्यात येत असे.

जमिनीपातळीखाली उभारलेल्या महालात ही विहीर आहे.खाली उतरायला चालू करताना समोरच एक शिलालेख दिसतो. काही पायर्या उतरून खाली आले की आपल्याला महालाचा मुख्य दरवाजा बघायला मिळतो. ह्या दरवाज्यावर चक्र लावलेली दिसतात. ह्या दरवाज्याच्या आतील बाजूस शरभाची दगडी मूर्ती नजरेस पडते. तिकडून पुढे आल्यावर आपण महालात प्रवेश करतो. महालात चित्रे कोरली आहेत. तसेच वाघ, सिंहाची शिल्पे बसवलेली आहेत. विहिरीला प्रशस्त असा जिना आणि चोरवाटा आहेत. विहिरीवर १५ थारोळी आहेत. ह्या चोरावाटांतून वर आले की १२ मोटांची जागा, दरबाराची आणि सिंहासनाची जागा बघायला मिळते. सातारचे राजे श्रीमंत छ. प्रतापसिंह महाराज ह्यांची विहिरीच्या महालात खलबते चालत असा उल्लेख आहे.

बारामोटेची विहीर ही एक अप्रतिम कलाकृती आहे. महालाचे दगडी बांधकाम त्यावेळेच्या स्थापत्यशास्त्राचे उत्तम उदाहरण आहे आणि म्हणूनच लिंब सारख्या लहानश्या गावातही ही ऐतिहासिक विहीर आजही आपले अढळ स्थान टिकवून आहे.

 -- अमोल नेरलेकर

बाप्पा आणि मी...

परवा आला बाप्पा, त्याच्या मखरात जाऊन बसला,
हलकेच जरी हसला तरी अवघडलेला वाटला...
सभोवताली नसता कुणी हलकेच हात केला,
'सोफ्यावर बसू का रे?' हळूच कानात बोलला...
'बस ना बाप्पा त्यात विचारणे काय आहे,
काय हवय सांग तुला, सेवेस हजर आहे... '
'नको रे काही, बघ ही कंबर दुखते फार,
चेपून दे रे थोडी अन थोड्या गप्पा मार...'
मी म्हणालो 'काय झाले रे? कसला एवढा त्रास?'
'अरे गड्या, गर्दी किती ही, गुदमरला रे श्वास...
मिरवणूकीत खड्डे किती रे, किती रे ह्यांची घाई,
कुठे हरवली मंगलगाणी, कुठली ही 'शांताबाई'?
कसले हे कपडे रे त्यांचे, कसे कसे रे नाचले,
डोळ्यांनाही दशा बघवेना, मिटून घ्यावे वाटले...
ट्रॅफिकपोलिसची व्यथा बघताना खरेच आली कीव,
इथे आलो जरा बरे वाटले पण दमून गेला जीव...'
'अरे बाप्पा, असेच आहे हे, वर्षानुवर्षांची गाथा,
कोपऱ्यापासून दंडवत ह्या सार्या टेकवून रे माथा...
समस्यांची ह्या वाढत चालली लांबच लांब रांग,
काय करावे कळत नाही, उपाय जरा सांग..'
'अरे वेड्यांनो, मूर्तीत मला पूजता, ह्यातच चुकते सारे,
अणूरेणूतून ब्रह्माण्डापर्यंत मी विश्व व्यापले सारे...
'देव' म्हणजे मूर्ती नाही, एक भावना आहे,
विश्वातल्या साऱ्यांकडे जी प्रेमातून पाहे..
वाटसरूला आश्रय द्या अन भुकेल्याला घास,
मिळून सारे या तुम्ही त्यात समाधान मला खास...
प्रेमाच्या ओलाव्यात रे माणुसकीचे बीज रोव,
सांगा कधी रे कळणार तुम्हाला माणसांमधला देव?'

-- अमोल नेरलेकर, ६ सप्टेंबर २०१९

जरा रे..

आता पुन्हा नव्याने बोलल्या नजरा जरा रे,
आता कोठे अलगद फिरल्या नजरा जरा रे..

स्वत्वाला पकडून दोघे तो दाह सोसत होतो,
डोळ्यासी भिडता डोळे वळल्या नजरा जरा रे..

पुसता आसवे तुझीही ती रात्र जागली थोडी,
दाटून कंठ आला अन् स्मरल्या नजरा जरा रे..

हलकेच हाक येता शमला वणवा जरासा,
उमजले सारे तरीही उरल्या नजरा जरा रे..

पहाट झाली तेव्हा लागला डोळा जरासा,
तो गोड गारवा येता भुलल्या नजरा जरा रे..

हा रूसवा असे क्षणिक, चिरंतर नाही काही,
जाणीव सोबतीची द्याया पुरल्या नजरा जरा रे..


-- अमोल नेरलेकर | १९ सप्टेंबर २०१८

'सुखाचा' गजरा

'काय काका, कसा दिला हा गजरा?' गजऱ्याचा भाव माहीत असूनही संवाद चालू करायचा म्हणून मी विचारले.

'१५ रुपये फूट आणि सुट्टा एक पण १५ रुपयाला' काका उत्तरले.

'काका, तुम्ही बनवता ते गजरे खरंच खूप सुंदर असतात. मोगऱ्याची फुले पण खूप चांगल्या प्रतीची असतात आणि सुगंध तर विचारायलाच नको! मी खरंतर इथून ३ किलोमीटर वर राहतो पण गजरा घ्यायला तुमच्याकडेच यावंसं वाटत. काका, तुम्ही बैठकीला जाता का? नाही, कपाळी टिळा बघून विचारावास वाटलं इतकच..' त्यांच्याइथे काही गर्दी नाही म्हणून बोलायला सुरुवात केली.

'हो तर. रोज न चुकता.' ७०-७५ च्या वयातही काकांच्या बोलण्यात ठामपणा होता. 'रोज सकाळी ५ ला उठतो. कल्याण मार्केटला जाऊन फुले घेऊन येतो. मग घरीच गजरे करतो. पूजाअर्चा - न्याहारी करून मग इथे येतो. दुपारी थोडा आराम मग संध्याकाळसाठी परत गजरे बनवतो. संध्याकाळी इथे आणि इथून थोडावेळ बैठक आणि मग घरी. नित्यक्रम कसा छान चाललाय बघा. आता आमच आराम करायचं वय झालाय बघा. ह्या व्यवसायातून दिवसाला ३००-३५० सुटतात. दोन वेळेची भाकरी छान मिळते आणि हे गजरे करताना राम-नाम पण घेणं होत. शेवटी तो सगळ्याचा कर्ता-करविता. तुमच्यासारखे लोक भेटतात, बर वाटत. माणसाला आणखीन काय हवं असत सांगा?'

एखाद्या अनोळखी व्यक्तीशी तुमची एवढ्या लगेच चांगली ओळख व्हावी आणि त्यानेही तेवढ्याच आपुलकीने तुमच्याशी संवाद साधावा ही खरंच दुर्मिळ आणि मौल्यवान गोष्ट आहे. खरंच! एखादी व्यक्ती आयुष्याकडे किती आनंदाने आणि सकारात्मकतेने बघू शकते ह्याची जाणीव झाली. काकांशी बोलण्यात वेळ छान गेला आणि भरवस्तीतल्या किंवा मुख्य रस्त्यावरील वाहतूक, गडबड आणि गोंधळ ह्यांचा त्रास तीळभरपण जाणवला नाही. त्यांच्यातील प्रेम, देवावरील भक्ती आणि एकंदरीतच ठायी असलेली सकारात्मक वृत्ती ते गजऱ्यात गुंफत चाललेल्या प्रत्येक फुलागणिक गुंफली जात होती आणि त्याचे पडसाद त्या गजऱ्यांच्या चेहर्यावर स्पष्ट दिसत होते..जाणवत होते..

'काका, आणखीन एक फूट गजरा द्या' मी त्यांना बोललो. त्यांनी लगेच तो बांधूनही दिला. खरंतर हा गजरा मला कुणासाठीच नको होता - ना देवासाठी ना कुणा इतरांसाठी. पण तरीही एक जास्तीचा घेतला - माझ्याजवळ ठेवण्यासाठी. त्यातील मोगर्याला वेगळाच गंध होता...तो 'सुखाचा गजरा' होता... 


-- अमोल नेरलेकर । २ जुलै २०१७

कट्टा

आज ती म्हणाली 'चल कुठेतरी फिरायला जाऊयात की' आणि  बर्याच दिवसांनी आमच्या कट्ट्यावर गेलो; लग्नानंतर पहिल्यांदाच..!

ह्या काट्याचा नेमका पत्ता असा नाही, अक्षांश-रेखांश पण अचूक काढणे कठीण पण आमच्या नात जुळायच्या काळात आम्हाला एकमेकांची रेष अन रेष जाणवून देऊन आमच्या आयुष्यातला अविभाज्य अंश बनलेला हा कट्टा. अगदी सुरुवातीला 'कुठे भेटायचं' असा विचार करता दुसरा कुठला पर्याय नाही म्हणून निवडलेला 'कट्टा' आणि आता आवर्जून जाऊन परत 'त्या' क्षणांना अनुभवून पाहण्यासाठी असलेला कट्टा - खरंतर ह्याच सर्व प्रवासाचा समक्ष साक्षीदार असलेला हा कट्टा...!

कट्टा तसा शांत ठिकाणी. फार तर फार अजून ५-७ लोक आजूबाजूला. सकाळी गेलं की सूर्याचं कोवळं ऊन अंगावर लेपत लेपत 'या बसा' म्हणायचा. तेच कधी सूर्यास्ताच्यावेळी गेलं की 'काय मग, आज इथून सूर्यास्त पाहायचाय वाटत' असं म्हणणारा आणि कधी रात्री गेलं की निघताना 'नीट जपून जा हो बाळांनो..रस्त्याला अंधार आहे खूप' असं म्हणून काळजी करणारा हा कट्टा. त्याला मुळात पाहुणचारच खूप आवडत असावा. कधी पक्ष्यांच्या गुंजनातून, कधी वार्याच्या झुळुकीतून तर कधी बासरीच्या सुरांतून त्याने पाहुणचार केल्यावर मन कस तृप्त व्हायचं!!

कट्ट्याने आमची आणि आमच्या नात्याची अनेक रूप पाहिली. आमची पहिली भेट, आमच्यातले कोवळे कोवळे संवाद, एकांतात अनुभवलेले स्पर्श, वाचलेल्या कविता, तिने गजरा माळल्यावर आलेली वाऱ्याची झुळूक, आमचं मौन आणि त्या मौनातूनही होणारा डोळ्यांचा संवाद, आमचा राग, आमची भांडण - ती करून उठून जाणं आणि ती सोडवायला परत तिथेच येणं आणि अशा सार्या गोष्टींना सर्वकाळ साक्षी असलेला हा कट्टा. 

आज बर्याच दिवसांनी पावलं तिथे वळली. गेल्या गेल्याच कट्ट्याने आमचं स्वागत केलं. खरंतर कट्टा तोच, आम्ही माणसंही तीच पण तरीही आजच तिथे जाणं खूप वेगळं वाटलं. आज कट्टा मला घरातल्या कर्त्या पुरुषासारखा वाटला - आपले बाबा किंवा आजोबा असावेत ना तसा! लग्नकार्य पार पडल्यावर दोघांकडल्या वडिलांच्या चेहर्यावर 'समाधान' यावं तस ह्याच्याही चेहर्यावर आलं आणि निघताना सहज मागे वळून 'त्याच्या' अबोल चेहर्याकडे पाहिलं तेव्हा जाणवलं की तो नजरेतून माझ्याशी बोलत होता - 'बाळांनो, सुखी रहा.  नीट जपून जा..रस्त्याला अंधार आहे खूप..'

-- अमोल नेरलेकर 

३० डिसेंबर २०१६ 

सदा'तरुण'

'मी मिस्टर कुलकर्णी. ९०वे वर्ष चालू आहे. तुम्ही मुंबईचे म्हणालात ना. माझा मोठा मुलगा तिथे असतो - नालासोपाराला. तो पण आता ६४ वर्षांचा झाला. मी तिथे गेलो की आम्ही एकाच ज्येष्ठ नागरिक संघात जातो. मज्जा आहे की नाही, द्या टाळी!' अस म्हणत त्यांनी माझ्या हातावर टाळी दिली. मी मित्राच्या लग्नासाठी पुण्याला गेलो असताना वाटेत - 'अहो जरा मला तुमच्या गाडीवरून तिथे कोपर्यापर्यंत सोडता का?' अस प्रतिकात्मकरित्या डाव्या हाताचा अंगठा 'लिफ्ट'साठी  वर करणारे 'तरुण' आजोबा भेटले.

'तुमच नाव काय म्हणालात?'

'अमोल नेरलेकर. मी डोंबिवलीला असतो. आजच्या दिवस इथे आलोय.' मी त्यांना माझा थोडक्यात परिचय करून दिला आणि हातातल्या साध्या ४०० रुपयाच्या घड्याळाकडे पाहून मला किती उशीर होतोय हे उगाच दाखवून दिले.

'तुम्हाला उशीर होतोय का? नाहीतर तुम्हाला एक गम्मत सांगितली असती' त्यांनी मला दिलेला एवढा आदर पाहून माझे मलाच नकोसे झाले आणि मी घड्याळावरून माझ्या पठाणीची बाही सरकवली.

'नाही, बोला ना आजोबा. त्यात उशीर काय. एका लग्नाला निघालोय' मी अगदी औपचारिक प्रतिसाद दिला.

'आजोबा नाही रे. सदानंद कुलकर्णी. मित्र मला 'सद्या' म्हणतात. तुम्हीपण म्हणा. बघा आपण १० मिनिटांत केवढे चांगले मित्र झालो.' आजोबा मिश्किलपणे बोलत होते. 'तुम्हाला बटाटेवडा आवडतो का?'

'हो…'

'चला तिकडचा वडा खाऊया. छान गरमागरम असतो. मग तुम्ही लग्नाला जा आणि मी आमच्या ज्येष्ठ नागरिक संघात जातो.' आजोबांची ह्या वयातही खाण्यावर असलेली भक्ती आणि आवड बघून आचंबित झालो.

'मी रेल्वेमध्ये होतो. ४० वर्षे नोकरी केली, आता निवृत्त होऊनही ३० वर्षे होत आली.' अस म्हणत त्यांनी टाळी देण्यासाठी हात पुढे केला आणि टाळी दिली 'अस्सं…!' ह्या एवढ्या उतारवयातही असणारा त्यांचा उत्साह आणि उर्जा वाखाणण्यासारखी होती.

'आजोबा तुम्ही अज्जिबात वाटत नाही हो ९० वर्षांचे! मला तर तुम्ही ७०चे वाटलेलात.' अस बोलल्यावर त्यांना 'सद्या' म्हणून न बोलावल्याचा राग त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसला. मला उगाच चुकल्यासारखे वाटले.

'अहो हिच तर खरी गम्मत आहे ना नेरलेकर! मस्त जगायचं, मजेत जगायचं, हसत रहायचं आणि मग अस फिट राहता येत. अजूनही मी सकाळी ५:३० ला उठतो. योगासने आणि प्राणायाम करतो, मग बागेतली फूल गोळा करतो. अंगणात चाफा,प्राजक्त, मोगरा आणि तगरीची झाडे आहेत. भरपूर फूल निघतात. आणि मग दोघांसाठी चहा करून घेतो. आमच्या हिला उशिरा उठायची सवय आहे. चहा नाश्ता झाला की पूजा करतो. पोट भरला की कस स्तोत्रेपण खणखणीत म्हणता येतात. देव जागा होतो मग आमचा. मग सायकलीने जाउन घराजवळची काम करतो. अजूनही ३५ वर्षांपूर्वी घेतलेली हार्मोनिअम रोज वाजवतो. दुपारी आराम आणि वाचन करतो आणि संध्याकाळी ५ ते ७ आमच्या ज्येष्ठ नागरिक मंडळात जातो. जाताना कधी कधी तुमच्यासारख्या उत्साही तरुणांशी भेट होते. गप्पा होतात. मस्त वाटत.'

मला काय बोलावे सुचेना. त्यांचा उत्साह आमच्यासारख्या तरूणांना लाजवेल आणि आम्हाला अनेक गोष्टी करण्याची प्रेरणा देणारा होता.

'सद्या…अरे चल…५ वाजले.' त्यांना कुणीतरी हाक मारली. कदाचित त्यांच्या संघातील त्यांचे मित्र असावेत.
'आलोच रे गण्या एवढा वडा संपवून आलोच.' त्यांनीही प्रतिसाद दिला.

'हा गणेश जोगळेकर. आमचा मित्र. चला निघतो नाहीतर उशीर होईल. परत भेटूच. आलात पुण्यात की घरी या मी त्या श्री हॉस्पिटल समोरच्या बिल्डींगमध्ये राहतो. तुम्हीपण निघा. मित्राच लग्न म्हणालात ना? मग लवकर जावा आणि मंडपाच्या आजुबाजूला लक्ष द्या. तुम्हाला पण भेटेल तिथे 'एखादी'…नाही का?' अस म्हणत त्यांनी सवयीप्रमाणे मला टाळी दिली.

आजोबा निघून गेले आणि मला उशीर होत आहे हे ही मी दोन क्षण विसरून गेलो. एखाद्याने शरीरासोबत मनानेही ह्या वयात किती तरूण असावे ह्याचे हे उत्तम उदाहरण होते. अशा माणसांशी भेटून आपल्यालाच आणखीन प्रेरणा मिळत असते, हे नक्की!

आजोबांना खरी दाद द्यावीशी वाटली. मी ही थोड्या टाळ्या वाजवल्या. ह्यावेळी दोन्ही हात मात्र माझेच होते!


-- अमोल नेरलेकर । २८ एप्रिल २०१६